Kostprijs berekenen: zo doe je dat

Bijgewerkt op 03 november 2021
9 min  leestijd
334773
Image
Kostprijs berekenen

Wat is de juiste prijs voor mijn product of dienst? Het is een van de belangrijkste vragen die een startende ondernemer zich moet stellen. Hoe kun je de juiste kostprijs berekenen? Met 6 stappen kun jij aan de slag!

Wat is de kostprijs?

De kostprijs bestaat uit de totale kosten die je per product maakt voor het produceren of leveren van een product of dienst. Dat zijn directe kosten, zoals materialen of ingrediënten, maar ook indirecte kosten zoals loonkosten of gebruik van machines. 

Die indirecte kosten kun je op verschillende manieren verwerken in je kostprijs. Als je in jouw bedrijf meerdere producten of diensten gaat aanbieden, zul je dus per product of dienst moeten kijken welke berekening je hierop wilt loslaten.

Tip: maak eerst een concrete berekening. Zo onderschat je je vaste en variabele onkosten niet.

De kostprijs berekenen verkleint de kans op het onderschatten van de vaste en variabele onkosten. 

Na het kostprijsberekening bepaal je de verkoopprijs. De juiste verkoopprijs ligt natuurlijk hoger dan je totale kosten, je wilt namelijk wel winst maken. Hoeveel je kunt vragen, verschilt per onderneming.

Meer geld verdienen

Wil je nog meer verdienen, maar loop je vast met je huidige verdienmodel? Probeer dan op nieuwe manieren geld te verdienen met de verdienmodel Challenge! Zo kun je bijvoorbeeld aan de slag met een abonnementsmodel of freemium model.

Kostprijs berekenen

Er zijn verschillende manieren om de juiste kostprijs te bepalen. Je begint door voor een bepaalde periode jouw toekomstige inkoopbeleid onder de loep te nemen. Dat kan bijvoorbeeld per maand, kwartaal of jaar.

Als je bijvoorbeeld een houtbewerkingsbedrijf runt, moet je achterhalen hoeveel je per houtsoort of bijbehorende materialen wilt gaan afnemen. Deze inkoopkosten verwerk je dan in je zakelijke administratie.

Variabele kosten berekenen

Als je de inkoopkosten weet, kun je voor ieder product de variabele kosten berekenen. Dit zijn alle bedragen die beïnvloedbaar zijn door af- of toenames in de productieomvang. Hoe meer je inkoopt, hoe meer je betaalt.

Denk hierbij aan de: 

  • Inkoopprijs
  • Verzendkosten
  • Transportkosten
  • (Eventuele) importkosten

Werk je met meerdere producten of diensten tegelijk? Dan kun je het beste een geschatte verdeling maken van de kosten.

Vaste kosten berekenen

De volgende stap is het berekenen van de vaste kosten, waarbij je onder meer rekening moet houden met kosten voor bijvoorbeeld je:

Het berekenen van je vaste lasten kan makkelijker lijken dan het is, omdat je deze kosten vaak moet verdelen over de uiteenlopende producten die je in jouw zaak aanbiedt.

Vaste lasten verdelen: hoe werkt dat?

Ga je de kostprijs berekenen? Dan is het belangrijk om te weten hoe je de vaste lasten verdeelt. Hieronder vind je twee effectieve methoden om dit te doen: 

  • Integrale kostenberekening
    De integrale kostenberekening is voor starters een goede manier om inzicht te krijgen in de vaste lasten, omdat hun bedrijf vaak nog niet zo groot is.

    Je telt dan alle vaste lasten bij elkaar op en verdeelt deze vervolgens over alle producten of diensten die je aanbiedt.
  • ABC-methode 
    De ABC-methode (voluit Activity Based Costing) is iets omvangrijker. In dat geval bereken je de vaste lasten terug op de verschillende afdelingen binnen het bedrijf. 

    Daarna bepaal je per afdeling voor hoeveel procent 'gebruik wordt gemaakt' van een product of dienst: evenredig daaraan verdeel je vervolgens de vaste lasten. 

Image
whitepaper administratie cover

Administratie opzetten?

Speciaal voor starters: de basis in 5 minuten. Een overzicht van wat je nodig hebt om aan de slag te gaan met je boekhouding, inclusief tips.

Download gratis PDF

    Kostprijs berekenen: wat is de juiste methode?

    Als je eenmaal hebt uitgezocht wat je zakelijke kosten zijn, ga je per product of dienst de kostprijs berekenen. Dit stappenplan (waarbij wij als periode een maand aanhouden) helpt je hierbij op weg:

    1. Bepaal alle variabele kosten die je per product maakt 

    2. Bereken de vaste kosten die je voor het product maakt per maand. Dit kan dus zowel via een integrale kostenberekening als de ABC-methode (zie hierboven)

    3. Bereken vervolgens hoeveel producten je in de maand gaat verkopen

    4. Bereken de totale variabele kosten, dus vermenigvuldig stap 1 met stap 3

    5. Tel de totale variabele kosten (stap 4) en de vaste kosten (stap 2) bij elkaar op en je houdt de totale kosten per maand over

    6. Deel de totale kosten (5) door het aantal producten (3). Nu weet je wat de kostprijs van jouw product moet zijn

    Kostprijs berekenen: voorbeeld

    Om deze formule beter uit te leggen, geven we je een voorbeeld. Jan gaat starten met een koffiezaak. Hij wil de kostprijs gaan berekenen voor een kopje koffie. Hij doorloopt de stappen voor de kostprijsberekening. Voor het gemak van de berekening verkoopt Jan alleen koffie. 

    Stap 1: variabele kosten

    De variabele kosten zijn de inkoopkosten voor koffiebonen en koffiemelk. Koffiebonen kosten Jan 11 cent per kop koffie. Koffiemelk kost 3 cent per kop koffie. Jan gaat ervan uit dat de helft van zijn klanten zwarte koffie drinkt en de andere helft koffie met melk. 

    De koppen koffie moeten ook worden afgewassen, de vaatwasser kost 2 cent per kop koffie. 

    Stap 2: vaste kosten

    Jan betaalt natuurlijk een aantal vaste kosten. Dit zijn Jans vaste kosten per maand:

    • €1000 huur van de koffiezaak
    • €1000 personeelskosten 
    • €200 afschrijving van machines
    • €100 marketingkosten en website
    • €100 zakelijke verzekeringen 
    • €100 overige kosten 

    De maandelijkse kosten van Jan zijn dus €2.500. 

    Integrale kostenberekening voorbeeld

    Volgens de integrale kostenberekening worden Jan's vaste kosten verdeeld over alle producten, dus over alle kopjes koffie. Dat is in dit voorbeeld het geval. 

    Activity Based Costing voorbeeld 

    Wanneer Jan ook taartjes gaat verkopen, bepaalt Jan eerst hoeveel procent van de verkoop koffie is en hoeveel procent taartjes. Stel de omzet van Jan komt voor 60% uit koffie en voor 40% uit taartjes. Dan verdeelt Jan dus 60% van de vaste lasten over de kopjes koffie en 40% over de verkochte taartjes.  

    • €1.500 van de vaste lasten wordt verdeeld over de koffie
    • €1.000 van de vaste lasten wordt verdeeld over de taartjes

    Hierna gaan we met de berekening verder vanuit de integrale kostenberekening. 

    Stap 3: aantal producten per maand

    De koffiezaak van Jan is 6 dagen per week geopend, dat is gemiddeld 26 dagen per maand. Per dag verwacht hij 50 kopjes koffie te verkopen. Dat zijn dus 1.300 kopjes koffie per maand. 

    Stap 4: totale variabele kosten

    Per product zijn de variabele kosten €0,16 zoals bepaald in stap 2. Bij 1300 producten zijn de totale variabele kosten €208 per maand. 

    Stap 5: totale kosten per maand

    De totale kosten per maand van Jan zijn de totale variabele kosten uit stap 4, opgeteld bij de totale vaste kosten uit stap 1. Dat is dus 208 + 2.500 = €2.708.

    Stap 6: kostprijs berekenen per product

    De kostprijs van een kopje koffie is de totale kosten gedeeld door het verkochte aantal kopjes, dus 2.708 / 1300 = €2,08. 

    De kostprijs van Jan is €2,08 per kop koffie

    Winstpercentage berekenen

    Gefeliciteerd, nu kun je zelf de kostprijs berekenen! Dit is het minimale bedrag dat je zult moeten vragen om geen verlies te lijden. Maar het liefst wil je met jouw bedrijf ook winst maken.

    Winstmarge berekenen

    Voordat je een redelijk winstpercentage kunt gaan vaststellen, moet je eerst per product of dienst een verkoopprijs bepalen. Bij het bepalen van deze prijs moet je in ieder geval de volgende punten meenemen:

    • Vraag en aanbod: zoek uit hoeveel vraag er is naar jouw producten en diensten. Ben jij een van de weinige aanbieders in jouw regio? Dan kun je best wat meer marge op de prijs zetten.
    • Of zit je in een nichemarkt en zijn er weinig vergelijkbare producten of diensten op de markt verkrijgbaar? In een specialistisch segment kun je een duurdere verkoopprijs vragen, maar overdrijf het niet.
    • Exclusiviteit: in het verlengde hiervan moet je ook kijken naar de exclusiviteit van jouw product of dienst. Hoe unieker het product of dienst, des te hoger de marge zal zijn die je erover kunt berekenen.
    • Kwaliteit: goedkoop is (vaak) duurkoop. Dat beseffen klanten en opdrachtgevers tot op zekere hoogte ook. Daarom kun je als ondernemer voor goede en duurzame producten of diensten best een hogere prijs rekenen.
    • Concurrentie: jezelf uit de markt prijzen is iets wat je - zeker als starter - zoveel mogelijk wilt vermijden. Kijk daarom goed naar de vraagprijs van concurrenten en wijk hier bij jouw eigen prijsbepaling niet te veel vanaf.

    Winstmarge en winstpercentage voorbeeld

    Jan bepaalt zijn verkoopprijs onder andere op basis van de concurrentie, dus andere koffiezaken in de buurt. Zo komt hij op een verkoopprijs van €2,50 per kop koffie. 

    Zijn winstmarge is dan dus € 2,50 verminderd met de kostprijs van € 2,08. Dat is € 0,42 per kop. 

    Nu kan hij ook het winstpercentage berekenen, dat is 0,42 / 2,50 = 17%. 

    Kostprijs berekenen: wat zijn de valkuilen?

    Een oude bekende op het gebied van startersvalkuilen is dat je de kostprijs te laag inschat om zo concurrenten te slim af te zijn. De kans dat er meteen mensen op deze 'koopjes' afkomen is inderdaad groot.

    Zulke lage prijzen zijn op de lange termijn vaak onhoudbaar. Dan zul je de prijs toch moeten verhogen. En hoe reageren jouw klanten als jij straks in één keer jouw prijzen omhoog gooit?

    Prijsstrategie

    Probeer dus liever wat verder vooruit te kijken: het hoeft geen slecht idee te zijn om voor een scherpe prijsstrategie te kiezen. Laat hierop wel eerst een concrete kostenschatting los, zodat je later niet alsnog voor vervelende verrassingen komt te staan.

    Dit doe je door goed te blijven kijken naar de balans tussen de kosten en potentiële opbrengsten op het gebied van materialen en grondstoffen, lonen, huisvesting, afschrijvingen, rente en manuren.

    Tip: bij de uiteindelijke verkoopprijs moet je ook de btw berekenen. Kijk alvast wat dat voor jou betekent met de btw-calculator

    Wat ook geregeld voorkomt, is dat ondernemers zich teveel voegen naar het branchegemiddelde zonder de zekerheid dat ze met die tarieven financieel goed uitkomen.

    Jaarlijkse prijsindexatie

    Geld wordt jaarlijks minder waard door inflatie. Supermarkten spelen hier handig op in door hun prijzen te verhogen. Zo behouden de producten hun waarde.

    Jij als starter kunt hier ook op inspelen door je prijzen jaarlijks te corrigeren voor inflatie. Het is vaak makkelijker om een prijsverhoging te verkopen aan een nieuwe klant dan aan een vaste klant.

    Tip: Wil je toch een vaste klant overtuigen? Vervang je oude prijs door twee nieuwe pakketprijzen.

    Zorg dat de een goedkoper is maar de klant minder krijgt dan nu. Maak de andere duurder en waardevoller. Grote kans dat de klant voor je duurdere pakket gaat.

    Image
    zakelijke rekening afbeelding

    5 voordelen van een zakelijke rekening

    Zakelijke rekening nodig of twijfel je nog?

    Bekijk de voordelen

    Ook interessant voor jou

    De 9 bouwstenen van het Business Model Canvas
    5 tips voor het maken van een offerte
    Voor jezelf beginnen: wat kost dat?

    Meer over horeca

    Meer over horeca